'Unfriend' is woord van het jaar in de VS

'Unfriend' is door de New Oxford American Dictionary uitgeroepen tot het woord van het jaar 2009. Unfriend is een werkwoord en het betekent dat je iemand als vriend verwijdert van een netwerksite als Facebook.

Andere kanshebbers voor het woord van het jaar waren onder andere 'netbook', de benaming voor een kleine laptop computer, en 'sexting', het sturen van seksueel getinte sms-berichten.

(bron: De Standaard)

'Ondertitels kijken in vreemde taal helpt spraakbegrip'

Als je buitenlandse films - in een taal die je redelijk beheerst - bekijkt met ondertitels in dezelfde taal, leer je de taal extra goed verstaan. De visuele hulp van de ondertitels maakt namelijk dat je persoonlijke uitspraakverschillen of dialectvariaties snel op de juiste manier gaat interpreteren. Zet je Nederlandse ondertitels aan dan is het effect omgekeerd: je begrijpt de taal in de film slechter.

Beter
Deze ontdekking publiceren Holger Mitterer van het Max Planck Instituut voor Psycholinguïstiek (MPI) en James McQueen (MPI en Radboud Universiteit Nijmegen) vandaag in het hooggewaardeerde tijdschrift PLoS ONE. In de studie lieten ze studenten 25 minuten kijken naar Engelse films met vreemde accenten, zoals Schots of Australisch. Keken ze met Engelse ondertiteling dan was hun begrip van het gesproken Schots of Australisch na die 25 minuten al verbeterd. De ondertitels helpen je namelijk om te begrijpen hoe de woorden zouden klinken in standaard-Engels zodat je razendsnel de klankverschillen leert herkennen.

Nederlandse ondertitel vermindert begrip
De controlegroep zag de films met Nederlandse ondertitels en moest het dus zonder leerhulp doen. Dat was te merken. Na het experiment begrepen de proefpersonen de regionale varianten zelfs slechter.  

De onderzoekers vinden het een goed idee om mensen die een vreemde taal leren zoveel mogelijk ondertitels te presenteren in de taal die in een programma gesproken wordt. Op DVD's is dat vaak geen probleem. En ook op de Nederlandse televisie zou je de taal van de ondertiteling zelf moeten kunnen kiezen. Het zal nog wel even duren voor dat dat mogelijk is.

Voor wie niet wachten kan om al tv-kijkend zijn Engels te verbeteren: Kies teletekstpagina 888 bij de BBC. TV5 heeft Franse ondertitels in de aanbieding.

(bron: Onzetaal)

'Ultieme Klarawoord gevonden'

Acht maanden lang zocht Klara naar woorden die moeder de taal vergat te baren. Woordmannen- en vrouwen traceerden de hiaten en lieten de luisteraars daarna broeden op originele oplossingen. Aan de hand van een pittige opdracht, kropen luisteraars in hun pen en daaruit kozen de schrijvers het woord dat het best bij de opdracht aansloot. De vakjury, voorgezeten door Ruud Hendrickx, taaladvieur van de VRT, koos unaniem voor het woord wegwee, als antoniem voor heimwee, aangebracht door Karel Vereertbrugghen.

Het woord werd ingestuurd door maar liefst vier woordkramers: Mark Mergaerts, Lieve van der Straeten, Dirk Caluwé en Patrick Keunen. Zij mogen op kosten van Klara naar de boekenwinkel. 

HET ULTIEME KLARAWOORD

Luisteraars (en deelnemers van het taalsymposium) konden ook stemmen voor het ultieme Klarawoord. Het werd: memopauze, als Nederlandstalig alternatief voor black- out, aangebracht door Dimitri Leue. De bedenkers van dit woord: Paul Kerckhofs en Luc De Leeuw krijgen elk een boekenpakket van Uitgeverij Vrijdag en wat vakliteratuur. Ze mogen ook op kosten van Klara naar de boekenwinkel.

Alle teksten van de 'hiaatzoekers' worden gebundeld en verschijnen half december in een gloednieuw woordenboek: Woordkramerij. Woorden die Moeder de Taal vergat te baren (Uitgeverij Vrijdag). 

(bron: Onzetaal)

'Alle talen mogen gebruikt worden voor internetadressen'

Voortaan mogen webadressen ook in het Chinees, Arabisch of Hebreeuws worden geschreven. Tot nog toe kon door technische restricties alleen het Latijnse alfabet dat wij kennen gebruikt worden. Icann, de organisatie die besluit welke webadressen mogen bestaan, besloot vrijdag in de Zuid-Koreaanse hoofdstad Seoul dat voortaan alle talen gebruikt mogen worden voor internetadressen.

''Dit is pas de eerste stap, maar het is een grote en historische verandering die leidt tot internationalisering van het internet, aldus voorzitter Rod Beckstrom van Icann.

Nieuwe gebruikers

Volgens Beckstrom wordt het internet door het besluit voor miljoenen nieuwe gebruikers toegankelijk. Die wonen onder meer in Azië, Rusland en het Midden-Oosten. Momenteel gebruiken ongeveer 1,6 miljard mensen het internet, die geen gebruik maken van het Latijnse schrift. Het merendeel van die websurfers komt uit China.

Half november wordt het eerste alfabet toegevoegd. In de komende jaren moeten langzaam maar zeker alle andere schriften ook beschikbaar worden.

(bron: nu.nl)

'Vertaalbureaus en de crisis'

Door de globalisering produceren ondernemingen steeds meer informatie, en dat in steeds meer talen. Het vertaalvolume groeit dan ook exponentieel. De omvang van de sector is moeilijk te bepalen, maar studies schatten dat in België alleen al jaarlijks voor 200 miljoen euro vertaald wordt. Rudy Tirry, voorzitter van de belangenvereniging Belgian Quality Translation Association, laat zijn licht schijnen over een sector in beweging.

 Heterogeen

 'De vertaalsector in ons land is erg heterogeen', stelt Tirry. 'Zo'n 10 procent van de bedrijven staat in voor meer dan de helft van de omzet. Behalve die professionele spelers zijn er een groot aantal eenmansbedrijven die voor zo'n driekwart uit freelancers bestaan. Laat ons zeggen dat het gaat om een honderdtal echte bedrijven en om een drieduizendtal freelancers. Er wordt bovendien erg veel samengewerkt: veel vertaalbureaus besteden een groot deel van hun werk uit aan freelancers, en ook het omgekeerde is gebruikelijk'.

De markt is met andere woorden erg gepolariseerd. Aan de ene kant veel piepkleine bedrijfjes, aan de andere kant enkele grote spelers. 'Ook onder die grote spelers is er veel diversiteit', meent Tirry. 'Sommige van die bedrijven zijn generalisten, andere richten zich op specifieke niches. De informaticaniche bijvoorbeeld: als een volledig softwarepakket naar tien talen vertaald moet worden, is dat een heel project. Je kan daarvoor dan terecht bij een gespecialiseerd bedrijf.'

De middenmoot van de vertaalbedrijven zijn meestal generalisten. Tirry: 'Die zullen bij wijze van spreken geen enkele klant weigeren. Terwijl een freelancer dan weer alleen zal werken in de talen die hij machtig is en de sectoren waarin hij thuis is.'

Crisis

Ook de vertaalsector ondervindt hinder van de financiële crisis. 'Tot vorig jaar groeide de markt in een gezond tempo, nu houden klanten de vinger op de knip', vertelt Tirry. 'Vertaling wordt vaak als een lastige kostenpost gezien. Je kan daar dan tegen inbrengen dat bijvoorbeeld een bedrijf met een afzetmarkt in het buitenland de vertaling van zijn producthandleidingen toch niet kan uitstellen. Maar voor klanten met het mes op de keel, is ook dat geen argument. We zien nog wel een volumegroei, maar voor 2009 wordt er nauwelijks omzetgroei verwacht.'

De prijsdruk in de vertaalsector is dus reëel. Ook de lage instapdrempel in de sector is daar mee verantwoordelijk voor. Iedereen kan zich als vertaler vestigen, en er is nauwelijks reglementering.

Tirry noemt ook de globalisering een grote trend in de sector: 'Vertalingen naar het Chinees worden al lang als gangbaar beschouwd, maar nu komt er steeds meer vraag naar onder meer Indiase en Afrikaanse talen.

Een derde trend in de vertaalsector is de computerisering en de opmars van de vertaaltechnologie. 'Dat is al jaren aan de gang, maar de informatisering ontwikkelt zich gestaag voort', stelt Tirry. 'Machinevertalingen halen nog lang niet het niveau van een door de mens vertaalde tekst. Dat zie ik de eerste 20 jaar ook nog niet gebeuren. Maar als hulpmiddel worden dergelijke programma's steeds bruikbaarder. Denk maar aan Microsoft: dat heeft projecten van tienduizenden pagina's die eerst door een vertaalprogramma gaan en dan worden herschreven door echte vertalers. Ook vertaalgeheugens en databanken met jargon van specifieke sectoren zijn erg in zwang. Zo wordt het vertaalwerk minder arbeidsintensief. Let op: de klanten kennen die technologie ook. Zij weten ook dat de vertalers dankzij die technologie sneller werken, en dat haalt opnieuw de prijs per volume naar beneden.'

Uitdagingen voor klanten

Voor de klant is de grootste uitdaging bij vertaalopdrachten het vinden van een goede balans tussen leveringstermijn, prijs en kwaliteit. 'Voor de eindklant is de termijn vaak het doorslaggevende argument', beweert Tirry. 'Vertalingen worden vaak als bijkomend beschouwd en er wordt vaak pas aan gedacht als het bijna te laat is. Voor de aankoper van een bedrijf zal de prijs dan weer een breekpunt zijn. De kwaliteit is uiteraard een noodzaak, maar daar rijst het probleem van de objectiviteit. Het is voor een klant niet eenvoudig te argumenteren over de kwaliteit van een vertaling. Meestal blijft het bij 'het is goed' of 'het is slecht'.
Daarom geeft Tirry de klant steeds de raad niet te verwachten dat het van bij de eerste vertaling al goed loopt. 'De relatie klant-vertaler moet groeien. Slechts door feedback weten de klant en de vertaler steeds beter wat ze van elkaar verwachten.'

(bron: De Tijd) 

'Sms-taal is goed voor kinderen'

Kinderen die veel afkortingen gebruiken bij het sms'en, ontwikkelen gemiddeld genomen een betere leesvaardigheid, zo blijkt uit een Britse studie.

 Onderzoekers van Coventry University vroegen 88 proefpersonen tussen de 10 en 12 jaar om een verhaaltje na te vertellen in een serie sms'jes. Daarbij werd precies bijgehouden hoe vaak ieder kind een afkorting gebruikte zoals 'w8' (wacht) en 'nx'(niks). Vervolgens werden alle deelnemers aan het experiment in een aparte toets op hun leesvaardigheid getest. Al snel bleek dat kinderen die veel sms-taal hadden gebruikten bij de eerste opdracht, gemiddeld beter scoorden bij de leesvaardigheidtest.

De resultaten van de studie zijn gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift British Journal of Developmental Psychology.

 Volgens de onderzoekers is het ook gezien eerder onderzoek aannemelijk dat het regelmatig gebruik van sms-taal de resultaten bij leestoetsen bevordert, vooral omdat de afkortingen in sms'jes vaak fonetisch zijn. "Een goed fonetisch bewustzijn leidt tot een betere leesvaardigheid", zo verklaart hoofdonderzoekster Beverly Plester in het Britse tijdschrift New Scientist. "Dat is al langer bekend." Verder is het spelen met taal volgens de wetenschappers in algemene zin bevorderlijk voor de prestaties van kinderen op taalkundig gebied. Plester vindt dan ook dat sms-taal moet worden toegejuicht. "Deze kinderen oefenen in hun vrije tijd met geschreven taal en ze vinden het nog leuk ook."

(bron: nieuwslog)

'2500 talen met uitsterven bedreigd'

 Ongeveer 2500 van de 6900 talen wereldwijd dreigen te verdwijnen. Dat blijkt uit de donderdag in Parijs gepubliceerde atlas van wereldtalen van VN-cultuurfonds Unesco. In 2001 liepen nog 'slechts' negenhonderd talen gevaar. De stijging is waarschijnlijk niet te wijten aan een verslechterde situatie, maar aan betere onderzoeksmethodes. India staat bovenaan de lijst met meest bedreigde talen (196), gevolgd door de Verenigde Staten (192) en Indonesië (147).

 Bijna tweehonderd talen in de wereld kennen tien of minder sprekers, zoals het Wichita in de Amerikaanse staat Oklahoma. Maar er was ook goed nieuws. Sommige talen beleven een opleving, waaronder het Cornish, een Keltische taal die wordt gesproken in het zuidwesten van Engeland.

(bron: nieuwslog)

'Wat doet een vertaler, tolk, revisor of copywriter?'

Vertaler

Een vertaler heeft een academische opleiding genoten. Hij zet woorden en teksten om in een andere dan de oorspronkelijke taal. Om een goede vertaling af te leveren, volstaat het echter niet dat de vertaler een grondige kennis heeft van de brontaal én van de doeltaal. Zo moet de vertaler niet enkel de letterlijke betekenis van woorden kennen, maar ook een grondig inzicht hebben in de vele nuances, woordspelingen en structurele context. Hij moet de doeltaal in die mate beheersen dat hij op een oorspronkelijke manier de tekst én de stijl van de brontaal kan omzetten.

Beëdigd vertaler

Een beëdigd vertaler voldoet aan een aantal kwaliteitsvereisten, is gekwalificeerd bevonden door een rechtbank en heeft als dusdanig een professionele eed afgelegd voor de juridische instantie van zijn/haar gerechtsarrondissement. Beëdigde vertalers zijn bevoegd om officiële documenten te vertalen en die te voorzien van een persoonlijke stempel, handtekening en beëdigingverklaring. Hierdoor verkrijgt de vertaling een officieel karakter. Heel dikwijls dienen deze vertalingen gelegaliseerd te worden. Een gelegaliseerde vertaling is een beëdigde vertaling die wordt afgestempeld op de rechtbank van eerste aanleg om de vertaling wettig te verklaren. Op de rechtbank wordt de handtekening van de vertaler vergeleken met de handtekening in het vertalerregister.

Welke teksten dienen door een beëdigd vertaler te worden vertaald?

• Voor particulieren: geboorteakten, huwelijksakten, akten van bekendheid, echtscheidingsvonnissen, diploma’s, bewijs van goed gedrag en zeden, dossiers voor adopties en huwelijken, emigratiedocumenten enzovoort
• Voor bedrijven: oprichtingsakten, statuten, huurcontracten, verkoopcontracten, licentieovereenkomsten, processtukken, technische brochure enzovoort
• Voor notarissen/advocaten/deurwaarders: correspondentie, juridische documenten enzovoort

Tolk

Een tolk vertaalt de tekst van een spreker. Een tolk luistert aandachtig naar een gesproken tekst, moet die perfect begrijpen en verbaal omzetten in de taal van zijn toehoorder.

Er zijn verschillende vormen van tolken.

• Consecutief tolken: de tolk luistert aandachtig naar de spreker en geeft op het einde van het betoog de verbale versie ervan weer. De tolk slaat de uiteenzetting op in zijn geheugen en maakt aantekeningen. Die helpen de tolk om de logische structuur te volgen en geen zaken over te slaan in zijn vertaling.
• Simultaan tolken: bij een simultane of gelijktijdige vertolking luistert en spreekt de tolk tegelijkertijd. De vertaling dient even vloeiend te zijn als de oorspronkelijke tekst. Dit vergt heel wat concentratie, een perfecte taalbeheersing en een brede algemene kennis. Het is geen aangeboren vaardigheid, men kan het leren. Oefening baart kunst.
• Verbindingstolken: bij het verbindingstolken is de tolk een tussenpersoon tussen mensen die elkaars taal niet spreken. De tolk vertaalt korte interventies zonder aantekeningen en in beide richtingen. Hiervoor is een goede taalkennis, concentratie, kennis van zaken en een strikte neutraliteit vereist.

Revisor

Een revisor is een corrector van bestaande teksten/vertalingen die door derden zijn geleverd. Hij moet zich inleven in de tekst, die corrigeren en/of herwerken en het resultaat van zijn revisie moet kwalitatief hoogstaand zijn.

Copywriter

Een tekstschrijver of copywriter is gespecialiseerd in het schrijven van reclame- en andere wervende teksten. Maar met tekstschrijver wordt ook wel een persoon bedoeld die songteksten schrijft, of cabaretteksten. Copywriters daarentegen schrijven zakelijke en commerciële teksten voor websites, folders, brochures, e-mailberichten of mailings, verkoopsbrieven, nieuwsbrieven, personeelsbladen of advertenties. Copywriters zijn ook nauw betrokken bij de productie van reclamefilms en televisiecommercials en bij ‘billboard’-campagnes.

Vertaler, Tolk, Revisor, Copywriter, Vertaalbureau